Een Kp-voorspelling lezen voor Abisko

De Kp-index in gewone woorden

De Kp-index is een schaal van 0 tot 9 die meet hoe verstoord het magnetisch veld van de aarde is, op basis van metingen van stations over de hele wereld. Hogere getallen betekenen een actiever veld en noorderlicht dat verder van de polen reikt.

Voorspellingen geven de Kp in blokken van drie uur, en een voorspelling voor een dag of langer vooruit is een ruwe richtlijn. Hij vertelt je of er rustige of levendige activiteit wordt verwacht, niet wat de hemel boven Abisko om 22:00 doet.

Waarom een lage Kp in Abisko toch kan werken

Het meeste noorderlicht hangt in een ring rond de magnetische pool, de poollichtovaal. Abisko ligt onder die ring, dus het noorderlicht staat hier vaak recht boven je in plaats van als gloed laag aan de noordelijke horizon.

Daarom kan een Kp rond 2 of 3 boven Abisko vaak al noorderlicht laten zien, terwijl plaatsen verder naar het zuiden veel hogere getallen nodig hebben. Een heel hoge Kp kan de felste activiteit zelfs ten zuiden van het dorp duwen, al vult die meestal nog steeds een groot deel van de hemel.

Een laag getal in de voorspelling is dus geen reden om binnen te blijven. Zie de Kp als een hint over de sterkte, en kijk naar de wolken voordat je iets besluit.

Wolken beslissen meer dan de Kp

Het noorderlicht schijnt op zo'n 100 km of meer boven de grond, ver boven elk weer. Een heldere hemel met bescheiden activiteit wint bijna altijd van een sterke storm achter een dicht wolkendek.

Het blauwe gat van Abisko, de heldere plek die ontstaat doordat de bergen in het westen veel van het weer opvangen, kantelt de kans richting een open hemel. Het belooft er geen, en een front kan nog steeds meerdere nachten het hele dal afdekken.

Gebruik voor bewolking een gewone weersvoorspelling die de bewolking per uur toont, liefst een die lage en hoge bewolking scheidt. Dunne hoge bewolking laat fel noorderlicht door, terwijl een lage grijze laag alles verbergt.

Zonnewind en de Bz-waarde

Ruimteweersites tonen ook live gegevens van satellieten die tussen de aarde en de zon hangen. Ze meten de zonnewind, de stroom deeltjes die de zon uitstoot, meestal minder dan een uur voordat die ons bereikt.

Twee waarden tellen het zwaarst voor een avond buiten. Een snellere zonnewind brengt meestal meer energie mee, en de Bz-waarde laat zien welke kant het magnetisch veld in die wind op wijst.

Draait de Bz naar het zuiden, te zien als een negatief getal, dan koppelt het veld van de aarde er makkelijker mee en wordt het noorderlicht vaak kort daarna feller. Een lange periode met een zuidwaartse Bz is een van de duidelijkste tekenen dat een rustige hemel wakker kan worden.

Deze getallen springen van minuut tot minuut heen en weer. Let op de trend over een half uur in plaats van op één meting, en hecht niet te veel waarde aan één piek.

Hiervoor heb je geen wetenschappelijke opleiding nodig. Oogt de wolkenkaart open en wijst de Bz al een tijdje naar het zuiden, dan is het tijd om naar buiten te gaan. Kijk naar het noorden en recht omhoog.

Hoe de gidsen dit allemaal gebruiken

Op de avond zelf doen de gidsen van een jachttour dit leeswerk voor je. Ze vergelijken wolkenkaarten met de activiteitsgegevens en kiezen een plek, en dat is waar je bij een jacht vooral voor betaalt.

De Abisko Aurora Chase van Lights Over Lapland vanaf ~€ 86 rijdt een lus van tot 100 km naar de plek met de beste hemel; een aantal daarvan ligt bij meren en rivieren. Er wordt opgehaald om 19:45 in Björkliden en tussen 20:00 en 20:15 in Abisko.

Het zwakke punt is de omvang. Tot 28 mensen delen de bus, en als de wolken hardnekkig zijn, kan een groot deel van de avond op de weg voorbijgaan. Onze prijsgids zet dit af tegen de tours in kleine groepen.

Een vaste routine voor je verblijf

1. Kijk 's ochtends naar de wolkenvoorspelling voor de avond en de twee nachten daarna
2. Bekijk 's middags de Kp-voorspelling en de maanfase, zonder er te veel in te lezen
3. Werp voor de tour een blik op live gegevens over zonnewind en Bz als je nieuwsgierig bent
4. Stop op de tour je telefoon weg en laat de gids de beslissing nemen

Oogt de voorspelling de dag ervoor hopeloos, dan kun je dankzij gratis annuleren tot 24 uur van tevoren je boeking verzetten. Ons plan voor een avond zonder noorderlicht gaat over wat je daarna doet, en de seizoensgids legt de maanden en de maan uit.

Voor je eigen foto's is een actieve voorspelling ook een teken om de camera vroeg klaar te zetten. Onze fotografiegids behandelt de instellingen voor een hemel die binnen minuten feller kan worden.

Wat geen voorspelling je kan vertellen

Noorderlicht voorspellen blijft grof werk. Een veelbelovende Kp kan een zwakke boog brengen en weinig meer, en een rustige voorspelling kan bijna zonder waarschuwing omslaan in een felle show.

Daarom belooft geen enkele tour het noorderlicht, en daarom noemen we geen slagingspercentages voor Abisko. Een paar nachten in het dorp, met een tour vroeg in je verblijf geboekt, geven je meer kansen dan welke voorspelling ook.